Aanleiding
De omgeving heeft veel invloed op wat we eten. Zo’n 70% van ons dagelijks eten komt uit de supermarkt. Daarmee hebben supermarkten een belangrijke invloed op ons voedingspatroon en op de keuzes die we dagelijks maken. Tegelijkertijd bestaat bijna 80% van het supermarktassortiment uit producten die niet in de Schijf van Vijf staan, wordt er vooral reclame gemaakt voor ongezonde producten en is gezond eten vaak duurder. Daarom is het belangrijk om niet alleen te focussen op de individuele keuze van mensen, maar ook op de omgeving waarin die keuzes worden gemaakt.
Hoe kunnen we samen met supermarkten de gezonde keuze makkelijker, aantrekkelijker en toegankelijker maken? Vanuit deze vraag is het initiatief Gezondschap ontstaan: een project waarin we samen met supermarkten en lokale partners werken aan een omgeving die gezonde voedselkeuzes stimuleert. Daarbij kijken we niet alleen naar het aanbod, maar betrekken we ook verschillende doelgroepen en zoeken we naar manieren om gezonde voeding en een gezonde leefstijl op een laagdrempelige manier onder de aandacht te brengen.
Aanpak
In opdracht van de gemeente Land van Cuijk en in samenwerking met GGD Hart voor Brabant, Jumbo, Plus en Albert Heijn ontwikkelden we een Gezondschap op maat. Gedurende zes weken hebben zes supermarkten een Gezondschap ingericht: een schap met producten die passen binnen de Schijf van Vijf. Door gezonde producten zichtbaar en aantrekkelijk te presenteren, werd het voor klanten makkelijker om een gezonde keuze te maken. Rondom het Gezondschap werden verschillende activiteiten georganiseerd, waaronder beweegchallenges, supermarktsafari’s, proeverijen en een receptenwedstrijd. Hiermee werd niet alleen aandacht gevraagd voor gezonde voeding, maar voor een gezonde leefstijl in de volle breedte.
Resultaat
Aan het Gezondschap in gemeente Land van Cuijk deden zes supermarkten van drie verschillende ketens mee. Met de georganiseerde activiteiten, waaronder de opening, supermarktsafari’s, receptenwedstrijd, proeverijen en beweegchallenge, hebben we naar schatting 400 mensen bereikt. Daarnaast kwam het Gezondschap onder de aandacht bij klanten van de zes supermarkten. Deelnemers gaven aan nieuwe kennis en ideeën te hebben opgedaan over gezonde voeding, bijvoorbeeld over het lezen van etiketten en de betekenis van de Nutri-Score. Het project droeg daarmee bij aan meer bewustwording rondom gezonde voeding en een gezonde leefstijl.
Ook bracht het lokale partijen samen en werden bestaande samenwerkingen versterkt. Tegelijkertijd is een nieuwe publiek-private samenwerking verkend en opgezet tussen de gemeente en supermarkten. Deze vorm van samenwerking was nieuw voor de gemeente en bood een nieuwe manier om samen met supermarkten te werken aan een omgeving die gezonde keuzes stimuleert. Partners deden ervaring op met integraal samenwerken aan het stimuleren van een gezonde leefstijl en werkten enthousiast en oplossingsgericht samen. Ook werden lokale initiatieven aan het Gezondschap gekoppeld.
Geleerde lessen
Het project laat zien dat de voedselomgeving een belangrijk aangrijpingspunt is om gezond gedrag te stimuleren, maar één interventie is niet voldoende. Juist de combinatie van een gezonder aanbod, zichtbaarheid, activiteiten, communicatie en samenwerking maakt de aanpak sterker. Blijvende gedragsverandering vraagt bovendien om een langdurige en structurele aanpak. Een integrale aanpak vraagt om actieve betrokkenheid van alle partners en maatwerk dat aansluit bij de lokale context. Daarbij is het belangrijk om de meerwaarde voor iedere partner duidelijk te maken. Ook vraagt het bereiken van inwoners om gerichte communicatie via verschillende lokale kanalen en aansluiting bij bestaande initiatieven en netwerken.
