Aanleiding
De voedselomgeving heeft grote invloed op de keuzes die jongeren maken. Op de Onderwijsboulevard in Den Bosch is het gezonde aanbod echter schaars: slechts 8% van de producten valt binnen de Schijf van Vijf. Dat zien we ook terug in het koopgedrag van jongeren. In 2023 bestond maar liefst 96% van hun aankopen uit producten buiten de Schijf van Vijf. De ambitie is daarom duidelijk: de gezonde keuze moet makkelijker en aantrekkelijker worden. Maar een voedselomgeving verandert niet vanzelf en ook niet door één partij. Scholen, voedselaanbieders, studenten, gemeente, GGD en andere betrokkenen hebben allemaal invloed én verschillende belangen. Binnen het SPRONG-project Gezonde Leefomgevingen werken HAS green academy en Avans daarom samen met verschillende partners aan een aanpak om de voedselomgeving voor jongeren gezonder te maken. Samen met JOGG-regisseur Kelly de Bont organiseerde Naomi een eerste werksessie om partijen bij elkaar te brengen en samen richting te bepalen.
Aanpak
Het doel van de werksessie was om samen het vraagstuk te onderzoeken, verschillende perspectieven zichtbaar te maken en te bepalen waar energie zit om in beweging te komen. We begonnen met het in kaart brengen van de huidige voedselomgeving. Deelnemers gingen zelf op pad en maakten foto’s van wat hen opviel. Door letterlijk met verschillende ogen naar dezelfde omgeving te kijken, ontstond een gedeeld beeld van de situatie en werd zichtbaar waar kansen en knelpunten liggen. Vervolgens brachten we de verschillende stakeholders in kaart. Wie heeft invloed op de voedselomgeving? Wie moeten we betrekken om daadwerkelijk iets te kunnen veranderen? En welke uitdagingen en belemmeringen komen we onderweg tegen? Vanuit de centrale vraag ‘Hoe kunnen we door samen te werken bijdragen aan het gezonder maken van de voedselomgeving op de Onderwijsboulevard?’ formuleerden deelnemers verschillende deelvragen. Bijvoorbeeld: hoe kunnen we gezonde opties beter zichtbaar maken? En: hoe kunnen we een meetinstrument ontwikkelen dat de gemeente helpt bij het reguleren van de voedselomgeving? Tot slot vertaalden we de inzichten naar een gezamenlijke roadmap. Hierin brachten we de gezamenlijke droom, doelen, benodigde samenwerkingen, belangrijke stakeholders en eerste concrete stappen samen.
Resultaat
De sessie zorgde voor een gedeeld beeld van de opgave én voor een eerste gezamenlijke richting. Uit de verschillende ideeën kwamen drie thema’s als belangrijkste prioriteiten naar voren: gezonde keuzes zichtbaar en aantrekkelijk maken, de invloed van beleid op de voedselomgeving benutten en de doelgroep (jongeren) actief betrekken. De roadmap maakte vervolgens zichtbaar welke stappen nodig zijn om van ambitie naar actie te komen. Een belangrijke conclusie was dat verandering alleen kans van slagen heeft als verschillende partijen zich eigenaar voelen van de opgave. Daarom adviseerde Naomi om de betrokken partners actief aangesloten te houden, de samenwerking met bestaande initiatieven en het SPRONG-project te versterken en ook de horecaondernemers in het gebied nadrukkelijk te betrekken. Samen lange termijn doelen bepalen én tegelijkertijd op korte termijn concrete dingen gaan doen.
Geleerde lessen
Het project laat zien dat een gezonde voedselomgeving een gezamenlijke opgave is. Door partners én jongeren actief te betrekken bij het onderzoeken van de omgeving en het maken van keuzes, ontstaat een rijker beeld van het vraagstuk en meer gedeeld eigenaarschap. Daarbij is verbinden minstens zo belangrijk als nieuwe ideeën bedenken: sluit aan bij bestaande initiatieven, samenwerkingen en energie om versnippering te voorkomen. Verandering vraagt om een lange adem, maar begint met kleine, concrete stappen. Door samen te experimenteren ontstaat beweging en motivatie om verder te gaan. Daarbij is het belangrijk om zowel de doelgroep als voedselaanbieders goed te begrijpen en te zoeken naar veranderingen die aansluiten bij hun behoeften en mogelijkheden. Tot slot vraagt een gezamenlijke ambitie om een aanjager die partijen verbindt, eigenaarschap stimuleert en ervoor zorgt dat de stap van samen dromen naar samen doen daadwerkelijk wordt gezet.
