Aanleiding
Gemeente Horst aan de Maas wil werken aan een gezonde leefomgeving voor jongeren. Daarbij gaat het niet alleen om de fysieke omgeving, maar ook om de sociale omgeving waarin jongeren opgroeien. Voeding speelt hierin een belangrijke rol, maar kreeg binnen de bestaande aanpak nog relatief weinig aandacht. Daarom vroeg de gemeente ons om samen met jongeren te onderzoeken hoe zij hun eigen voedselomgeving ervaren en wat er nodig is om deze gezonder te maken.
Aanpak
In totaal gingen 184 jongeren tussen de 10 en 24 jaar met ons in gesprek over hun voedselomgeving, hun dagelijkse keuzes en wat zij belangrijk vinden. Via partners als Negen, Vitaal Samenleven, Synthese, Dendron College, Yuverta en Jumbo Phicoop kwamen we in contact met jongeren uit verschillende leeftijdsgroepen en leefwerelden. We onderzochten waar jongeren dagelijks met voeding in aanraking komen en welke factoren hun keuzes beïnvloeden. Maar we gingen verder dan alleen vragen stellen. De jongeren werden zelf ontwerpers van hun voedselomgeving. Ze dachten mee over oplossingen die in hun eigen leven daadwerkelijk zouden kunnen werken. Niet alleen thuis of op school, maar ook in de supermarkt, snackbar en online. Hierdoor ontstond een breed beeld van de plekken, momenten en prikkels die samen de voedselomgeving van jongeren vormen.
Resultaat
Het onderzoek gaf waardevolle inzichten in hoe de voedselomgeving verandert naarmate jongeren ouder en zelfstandiger worden. Met die zelfstandigheid krijgen zij toegang tot steeds meer plekken waar ze zelf eten kunnen kopen, zoals de schoolkantine, supermarkt, snackbar en online omgeving. De invloed van ouders neemt daarbij af, terwijl prijs, gemak en sociale context een grotere rol gaan spelen. Zo kan samen naar de supermarkt gaan onderdeel zijn van het sociale leven en kan een goedkope snack aantrekkelijker zijn omdat je er langer mee doet. Tegelijkertijd is voeding voor sommige jongeren een kwetsbaar onderwerp, waarbij eetgedrag samenhangt met de thuissituatie, sociale omgeving en het zelfbeeld. Ook leggen jongeren niet vanzelf een verband tussen voeding en hun fysieke of mentale welzijn. Alleen informatie geven over gezonde voeding is daarom waarschijnlijk niet voldoende om gedrag te veranderen. Het onderzoek leverde daarmee vooral een beter begrip op van de leefwereld van jongeren en de verschillende factoren die hun voedselkeuzes beïnvloeden.
Geleerde lessen
Het project laat zien dat jongeren niet alleen waardevolle inzichten geven, maar ook sterke mede-ontwerpers zijn. Door hen actief te betrekken, ontstaan oplossingen die beter aansluiten bij hun dagelijkse leefwereld. Daarbij is het belangrijk om de hele voedselomgeving te bekijken. Keuzes worden niet alleen op school gemaakt, maar ook thuis, onderweg, in de supermarkt, bij de snackbar en online. Prijs, beschikbaarheid, gemak, sociale contacten en zelfstandigheid spelen daarin allemaal een rol. Ook is het belangrijk om aannames over jongeren te vermijden en eerst te begrijpen waarom zij bepaalde keuzes maken. Voeding kan een kwetsbaar onderwerp zijn en vraagt daarom om een veilige en niet-veroordelende benadering. De vraag is dan ook niet alleen hoe we jongeren gezonder kunnen laten eten, maar vooral hoe we de omgeving zo kunnen inrichten dat gezonde keuzes aansluiten bij wat jongeren belangrijk vinden.
